نکته مهم برای نهمی ها
هرگاه دو اسم کنار هم بيايند؛ يک ترکيب اسمي ميسازند؛ اين ترکيب اسمي بر دو نوع است:
1- وصفي (شامل موصوف و صفت)
2- اضافي (شامل مضاف و مضافاليه)
اگر اسم دوم، اسم اول را توصيف کند، به ترکيب اسمي، «ترکيب وصفي» ميگويند؛ مانند: الکتاب النافع (کتاب سودمند؛ در اينجا سودمند بودن صفت کتاب است.)
اگر اسم دوم فقط به اسم اول نسبت داده شود و آن را توصيف نکند، به ترکيب اسمي، «ترکيب اضافي» ميگويند؛ مانند:کتاب التلميذ (کتاب دانشآموز؛ در اينجا، فقط مالکيت کتاب به دانشآموز نسبت داده شده است و دانشآموز صفت و ويژگي کتاب نيست!)
در عربي، در ترکيب وصفي؛ به اسم دوم، «صفت» (نعت) و به اسم اول، «موصوف» (منعوت) ميگويند.
در عربي، در ترکيب اضافي؛ به اسم دوم، «مضافإليه» و به اسم اول، «مضاف» ميگويند.
نکتهي مهم و اساسي:
صفت و مضافاليه «نقش» هستند و اعراب خاص خود را دارند (که در ادامه به آنها اشاره ميکنيم) اما موصوف و مضاف، «نقش» نيستند؛ يعني موصوف و مضاف خودشان در جمله نقشهاي ديگري نظير مبتدا و فاعل، مفعول و … را ميپذيرند.
ما فقط آن دو را بهصورت موصوف و مضاف نامگذاري ميکنيم تا به اين وسيله بتوانيم ويژگيهاي مربوط به صفت و مضافإليه را بهتر توضيح دهيم؛ پس فقط نامگذاري هستند نه نقش!!!
ويژگيهاي صفت:
صفت در چهار مورد بايد با موصوف خود (اسمي که آن را توصيف ميکند) مطابقت داشته باشد:
1- جنس (مذکر و مؤنث بودن)
2- تعداد (مفرد، مثني يا جمعبودن)
3- معرفه و نکره (البته فراموش نکنيم که مطابقت در «نوع» معرفه الزامي نيست! بهعنوان مثال، ممکن است موصوف معرفه به علم باشد اما صفت معرفه به ال؛ مانند «مکّة المکرّمة»)
4- اعراب (مرفوع، منصوب يا مجرور بودن)